Telefoon
0529-456000
Geboorte veulen
De geboorte van een veulen

Na een draagtijd van zo’n 11 maanden is het dan eindelijk zo ver! Het veulen is klaar om geboren te worden. Bij paarden kan de draagtijd erg variëren en de natuur bepaalt zelf of de omstandigheden goed zijn voor het veulen om geboren te worden. De gemiddelde draagtijd ligt tussen de 335 en 342 dagen, maar deze kan variëren van 320 tot 370 dagen.

De drachtige merrie
Het is belangrijk dat de drachtige merrie goed ontwormd en gevaccineerd is. Naast de ontwormingskuren op basis van mestonderzoek, is het verstandig om de merrie een maand voor het veulenen, met een voor drachtige merries geschikt middel, te ontwormen. Ook een extra keer vaccineren ongeveer een maand voor de verwachte veulendatum is aan te raden. De merrie kan daardoor antistoffen aanmaken die via de biest aan het veulen gegeven worden.

Voorbereiding op de geboorte
Het is handig om vooraf te beslissen wat de beste plek is voor de merrie om te veulenen. Een ruime stal (4 bij 4 meter) met een dikke laag schoon stro is ideaal en de merrie kan dan goed in de gaten gehouden worden. Zorg ook voor voldoende rust in de stal.

Een aantal zaken zijn handig om bij de hand te hebben bij de geboorte van een veulen:

• Bandage: de staart van de merrie kan gebandageerd worden om de haren uit de weg te houden en voor goed overzicht op het geboorteproces.
• Huidvriendelijk ontsmettingsmiddel in een emmer water oplossen om de vulva te kunnen reinigen en je armen en handen, indien hulp bij de geboorte nodig is.
• Wanneer geholpen moet worden bij de geboorte is glijmiddel belangrijk. Verlostouwtjes en trekhoutjes kunnen van pas komen wanneer de merrie geholpen moet worden tijdens de uitdrijvingsfase.
• 5% jodiumoplossing om de navel van het veulen te ontsmetten.
• Mobiele telefoon om de dierenarts te kunnen bellen. Houd er rekening mee dat de geboorte van een veulen normaal gezien heel snel verloopt, bel dus tijdig als er deskundige hulp gewenst is.

Tekenen van de naderende geboorte
De buikomvang neemt vaak duidelijk toe naar het einde van de dracht. Soms is ook oedeem (vochtopstapeling) te zien aan het uier (uierzucht) of onder aan de buik. De banden naast de staart worden slapper en wanneer de geboorte nadert zal de uier zelf zwellen omdat de biest gevormd wordt. Ook kegelen is dan vaak zichtbaar: druppeltjes gedroogde biest die aan de tepels hangen. Veel merries veulenen vervolgens binnen 24 uur, maar er zijn ook merries die dagenlang wat biest laten druppelen.


Kegelen vlak voor het veulenen

Het tijdstip van de geboorte is dus heel moeilijk te voorspellen. Er zijn hulpmiddelen op de markt die hierbij kunnen helpen, bijvoorbeeld in de vorm van een singel die de activiteit van de merrie meet of die aangeeft wanneer de merrie gaat liggen.

De geboorte van een veulen
Een normale geboorte verloopt in 3 fasen. De eerste is de ontsluitingsfase, de baarmoederhals ontspant zich in deze fase zodat het veulen kan passeren. De merrie is vaak wat onrustig, zwaait met de staart of krabt met haar voorbeen. Deze fase duurt zo’n 15 minuten tot een uur. Aan het einde van deze fase komt vruchtwater vrij doordat het buitenste vruchtvlies scheurt.

De volgende fase is de uitdrijvingsfase. Door samentrekking van de baarmoeder komen de voorpootjes in de bekkenholte te liggen, de merrie zal dan beginnen met persen. Aan de buitenkant zie je op dat moment de voorbeentjes komen, vaak met een wit vlies er nog omheen. Bij de juiste ligging van het veulen ligt het ene voorbeentje iets verder naar voor dan het ander. De zoolvlakten wijzen naar beneden en het neusje van het veulen wordt zichtbaar als de voorbeentjes tot ongeveer halverwege de pijpjes zijn uitgedreven. Als het neusje is uitgedreven, kan de blaas kapot gescheurd worden zodat het veulen kan gaan ademen.

De geboorte zelf duurt maar 10-20 minuten. De merrie blijft meestal nog een minuut of 10 liggen om bij te komen, waarbij de achterbenen van het veulen nog in vagina kunnen liggen. De navelstreng zit dan nog vast, deze breekt meestal wanneer de merrie gaat staan. Let er hierbij op dat het stompje van de navel niet blijft bloeden.

De laatste fase is het uitdrijven van de nageboorte. De merrie kan dan nog wat onrustig zijn, waarbij gaan liggen en met de voorbenen krabben vaak gezien wordt. Binnen een half uur tot 3 uur moet de nageboorte afkomen. Controleer, of laat door de dierenarts controleren, of de nageboorte volledig intact is. De merrie kan ernstig ziek worden als er een stukje is achtergebleven.

Het herkennen van een abnormale geboorte
Wanneer de eerste blaas die zichtbaar is, niet wit is maar rood, dan is het van groot belang dat dit vlies direct wordt opengescheurd en het veulen snel geboren wordt. Een rood vlies is een teken van vroegtijdige loslating van de placenta, waardoor de kans groot is dat het veulen in ernstige zuurstofnood zal komen. Dit wordt ook wel een “red bag deliviry” genoemd.

Abnormale geboortes kunnen moeilijk te herkennen zijn. Het belangrijkst is dat de geboorte vooruit gaat. Als criterium kan een termijn van 10 minuten aangehouden worden: wanneer er gedurende 10 minuten geen voortgang is gemaakt, is er mogelijk wat mis en moet deskundige hulp ingeschakeld worden.

Zodra de hoefjes zichtbaar zijn, kan aan de hand daarvan een inschatting gemaakt worden of het veulen goed ligt. De zoolvlaktes moeten naar beneden gericht zijn en wanneer de beentjes van het veulen uit de geboorteweg steken, zou het neusje van het veulen, bovenop en halverwege de pijpjes moeten liggen. Iedere ligging anders dan dat, wijst waarschijnlijk op een verkeerde ligging, waarbij met spoed deskundige hulp ingeschakeld moet worden. Tot die tijd moet de merrie in de benen blijven om ernstige problemen te voorkomen. Dit kan best gebeuren door met de merrie te gaan lopen.

Het veulen
Er zijn na de geboorte 3 zaken heel belangrijk voor een goede start van het veulen:

1. Binnen 1 uur moet het veulen staan.
2. Binnen 2 uur moet het veulen aan het drinken zijn bij de merrie.
3. Binnen 3 uur moet de eerste mest (meconium) afgekomen zijn.



Het is verstandig om na de geboorte van het veulen contact op te nemen met de dierenarts voor een zogenaamde “veulenprik”. Vroeger bestond de veulenprik standaard uit een shot antibioticum. Antibioticum bij een jong veulen is echter lang niet altijd nodig en ook niet altijd goed. De antibioticum kan het opnemen van antistoffen in de darm tegenwerken en de kans bestaat dat we resistentie van antibioticum in de hand werken. De veulenspuit bestaat daarom vaak uit een vitaminepreparaat en indien nodig tetanusserum. Net zo belangrijk echter, is dat het een moment is om het hele veulen eens te bekijken en te onderzoeken: is het naveltje goed, het gehemelte, de beentjes, enzovoort. Ook kan op dat moment gecontroleerd worden of de nageboorte er volledig af is. Een belangrijk moment voor een goede start dus.

Heeft u meer vragen rond dracht, de geboorte of het pasgeboren veulen? Neem dan gerust contact op met Dierenkliniek Ommen.